Μνήμη μιας άλλης γενοκτονίας…

«Της Βουλγαρίας τα βουνά,

Θεέ μ' , χαμήλωσέ τα,

να δούμε τα Ελληνόπουλα

και πάλι ψήλωσέ τα… »

(τραγούδι Χωριστής Δράμας)

Στην Ελλάδα ο μέσος πολίτης αγνοεί πολλά από την πρόσφατη ιστορία, γι' αυτό ελάχιστοι γνωρίζουν όσα υπέφερε ο πληθυσμός της Ανατολικής Μακεδονίας στις βουλγαρικές κατοχές, που είχαν ως αποτέλεσμα και τη μετοίκηση πληθυσμών στη Θεσσαλονίκη, κι έτσι εξηγείται π.χ. το γεγονός ότι το 15% του πληθυσμού της κατάγεται από το νομό Σερρών.

Επιγραμματικά, επισημαίνω ότι η Βουλγαρία ήθελε διέξοδο στο Αιγαίο κι έτσι, κάθε φορά που καταλάμβανε την Ανατολική Μακεδονία, προσπαθούσε, με μεθόδους που είχαν χαρακτηριστικά γενοκτονίας, να αλλοιώσει την πληθυσμιακή σύνθεση. Την περίοδο 1916-1918 οι βουλγαρικές αρχές στρατολόγησαν βίαια σχεδόν όλους τους Ελληνες άντρες από πόλεις και χωριά της Ανατολικής Μακεδονίας και τους μετέφεραν στα βάθη της Βουλγαρίας για να στρώνουν σιδηροδρομικές γραμμές ή να δουλεύουν σε ορυχεία, όπου από ασιτία, κακουχίες κ.λπ. πέθαναν σε δύο χρόνια σχεδόν οι μισοί. Ταυτόχρονα, καταπίεζαν επιλεκτικά τους Ελληνες, για να αναγκαστούν να φύγουν από την περιοχή κι έτσι η πόλη των Σερρών, όταν άρχισε η βουλγαρική κατοχή, είχε περίπου 35.000 κατοίκους, αλλά μέχρι να φύγουν οι Βούλγαροι, τον Οκτώβριο του 1918, απέμειναν μόνο 5.800.

Τον Ιανουάριο του 1919 διασυμμαχική ανακριτική επιτροπή που ερεύνησε το θέμα υπέβαλε έκθεση που αναφέρει επί λέξει: «Είμαστε βέβαιοι ότι η Βουλγαρία είχε ένα συγκεκριμένο στόχο: την καταστροφή του ορθόδοξου Ελληνικού πληθυσμού της Ανατολικής Μακεδονίας…». Αυτήν την έκθεση, που εξέδωσε το 2008 το Ιστορικό και Λογοτεχνικό Αρχείο Καβάλας, παρουσιάζουν στις 11-5-11, σε εκδήλωση στην Αθήνα, η Ομοσπονδία Σερραϊκών Πολιτιστικών Σωματείων Θεσσαλονίκης, η Παμμακεδονική Συνομοσπονδία, η Εταιρία Μελέτης - Ερευνας Ιστορίας Σερρών και άλλοι φορείς, με στόχο να καθιερωθεί ημέρα μνήμης των θυμάτων της βουλγαρικής κατοχής στην Ανατολική Μακεδονία...

Με τη Βουλγαρία σήμερα έχουμε φιλικότατες σχέσεις και δεν υπάρχουν εκατέρωθεν διεκδικήσεις. Η χώρα μας οφείλει να καθιερώσει ημέρα μνήμης γι' αυτά τα θύματα, αλλά ταυτόχρονα οφείλουν οι φίλοι μας Βούλγαροι να επιστρέψουν τα κειμήλια που κλάπηκαν από ελληνικά μοναστήρια την περίοδο των κατοχών και να συμμετέχουν σε εκδηλώσεις απόδοσης τιμής στα θύματα βουλγαρικών κατοχών, όπως ευφυώς κάνουν οι Γερμανοί για τα δικά τους θύματα.

Οι εκδηλώσεις μνήμης δεν είναι σοβινιστικές ούτε αναζωπυρώνουν πάθη, ενώ η αναγνώριση του εγκλήματος και η απόδοση τιμής στα θύματα από το κράτος - θύτη αποφορτίζει το κλίμα και δίνει ουσιαστικό περιεχόμενο στο όραμα της κοινής πλέον ευρωπαϊκής προοπτικής.

*Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΑΡΟΥΦΑΣ είναι δικηγόρος

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Αγγελιοφόρος 11/5/2011

Υπάρχει ελπίδα;

Στις 10-3-2010 έγραφα στον «Αγγελιοφόρο» επί λέξει: «Η Ελλάδα βρίσκεται στη μέση μιας οικονομικής θύελλας που υποβαθμίζει το επίπεδο ζωής των πολιτών και αμαυρώνει την εικόνα της στο εξωτερικό. Παρά τα σκληρά μέτρα περιστολής δαπανών εξακολουθούμε να δανειζόμαστε με τοκογλυφικούς όρους και ο πρωθυπουργός ταξιδεύει από χώρα σε χώρα ζητώντας τουλάχιστον πολιτική στήριξη για να αντιστραφεί το κλίμα.

Τα μέτρα ήταν αναπόφευκτα αλλά για να τα αποδεχθούν οι πολίτες έπρεπε σημειολογικά έστω να κοπούν κάποια προνόμια και να φανεί ότι όλοι υποβάλλονται σε θυσίες. Δυστυχώς διατηρούνται προκλητικά κάποια προνόμια με αποτέλεσμα να πικραίνεται ο πολίτης. Ενδεικτικά και μόνο αναφέρω ότι ενώ πολύ σωστά εξαγγέλλεται ότι σε κάθε 5 αποχωρήσεις δημοσίων υπαλλήλων θα προσλαμβάνεται ένας, δυστυχώς ακόμη και στις αρχές του 2010 έχουμε προσλήψεις υπαλλήλων στην Ελληνική Βουλή, η οποία μέσα στην τελευταία δεκαετία έχει τριπλασιάσει το προσωπικό της για να βολευτούν κάποιοι συνεργάτες βουλευτών… Δεν κατανοούν ότι αποτελεί πρόκληση το γεγονός; Δεν κατανοούν ακόμη ότι αποτελεί πρόκληση το να εξακολουθούν οι υπάλληλοι της Βουλής να παίρνουν 16 μισθούς; (απλά τώρα υπόκεινται σε φορολογία) και το να παραμένει η αυτοτελής (μειωμένη) φορολόγηση της βουλευτικής αποζημίωσης;

Οι πολίτες πλέον αναρωτιούνται για το τι θα γίνει από δω και πέρα. Είναι βέβαιο ότι μετά από κάποιους μήνες θα χρειασθούν κι άλλα μέτρα, γιατί τα ληφθέντα δεν θα αποδώσουν όσο αναμένεται, αλλά και γιατί το 2011 θα πρέπει να μειωθεί περαιτέρω το έλλειμμα. Παράλληλα δεν βλέπουμε σχέδια και προγράμματα αύξησης παραγωγικότητας, νέων επενδύσεων και οικονομικής ανάκαμψης της χώρας…».

Αυτά που έγραφα τότε όχι μόνο επαληθεύθηκαν, αλλά με το «μνημόνιο» που επακολούθησε χειροτέρεψε η κατάσταση λόγω μείωσης εισοδημάτων, εκτεταμένης ύφεσης και αύξησης ανεργίας, ενώ τα «προνόμια» κάποιων έμειναν πεισματικά στο απυρόβλητο. Το ΑΕΠ μειώθηκε, ενώ το χρέος αυξήθηκε και είναι εμφανής η απουσία ρεαλιστικών προτάσεων-οράματος για το μέλλον από τον πολιτικό κόσμο, που δίνει την εντύπωση ότι απλά σκιαμαχεί για το παρελθόν.

Γι' αυτό η δήλωση - υπόσχεση του κ. Σαμαρά (προέδρου κόμματος εξουσίας), ότι τις προσεχείς μέρες θα παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις εξόδου από την κρίση, είναι ευπρόσδεκτη γιατί δημιουργεί αναλαμπή ελπίδας, υπό την προϋπόθεση ότι οι προτάσεις θα συνιστούν εφικτή και αξιόπιστη λύση. Αν με τις προτάσεις του πείσει τους απογοητευμένους πολίτες ότι υπάρχει έστω ελπίδα ανάκαμψης, θα αρχίσει να βελτιώνεται και το πολιτικό κλίμα, γιατί στη συνείδηση των πολιτών θα αρχίσει να διαμορφώνεται ελπίδα-προοπτική εναλλακτικής λύσης.

* Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΑΡΟΥΦΑΣ είναι δικηγόρος

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Αγγελιόφορος 4/5/2011

Σύμβολο βαλκανικής συνεργασίας

Με χαρά πληροφορήθηκα ότι ολοκληρώθηκαν οι εργασίες αποκατάστασης (με χρηματοδότηση και από το ελληνικό Κοινοβούλιο) του πύργου «Ντεπόιτσα» στο Βελιγράδι, όπου θανατώθηκε ο Ρήγας Φεραίος, και εγκαινιάζεται ως χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων - μουσείο. Το γεγονός έχει ιδιαίτερη σημασία για τον ελληνισμό, αλλά και για όλες τις βαλκανικές χώρες, γιατί ο Ρήγας ήταν οραματιστής της βαλκανικής συνεργασίας. Οραματίστηκε τη συνεργασία των βαλκανικών λαών για να αποτινάξουν τον οθωμανικό ζυγό, αλλά και τη δημιουργία ενός μεγάλου πολυεθνικού κράτους στα Βαλκάνια, που θα είχε δημοκρατικό πολίτευμα και σαφώς ελληνικό χαρακτήρα.

Ηξερε ότι στα Βαλκάνια υπήρχε πανσπερμία εθνοτήτων σε μη σαφώς διαχωριζόμενες περιοχές και γι' αυτό μιλούσε για πολυεθνικό κράτος με σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, γιατί κατανοούσε ότι η δημιουργία εθνικών κρατών στα Βαλκάνια τότε θα ήταν εφικτή μόνο με βίαιες μετακινήσεις πληθυσμών, όπως έγινε κατ' επανάληψη τους δύο τελευταίους αιώνες. Ο ελληνικός χαρακτήρας που οραματιζόταν για το κράτος αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι σε όλα τα Βαλκάνια υπήρχαν ακμάζουσες ελληνικές κοινότητες με ελληνικά σχολεία και τυπογραφεία και μέσω αυτών τα άλλα βαλκανικά έθνη έρχονταν σε επαφή με τις φιλελεύθερες αρχές της δύσης.

Είχα μια ιδιαίτερη ευαισθησία στο θέμα (έχοντας γράψει και σχετική μελέτη) και γι' αυτό τον Οκτώβρη του 2005 ως πρόεδρος του ΔΣΘ συμμετέχοντας σε συνέδριο του Δικηγορικού Συλλόγου Βελιγραδίου είχα θέσει διερευνητικά θέμα ανάδειξης του Ρήγα σε σύμβολο βαλκανικής συνεργασίας και συζητήσαμε τη δυνατότητα διοργάνωσης κάθε χρόνο εκδήλωσης αφιερωμένης σε αυτόν για θέματα βαλκανικής συνεργασίας. Αλλά το θέμα δεν προχώρησε τότε λόγω εσωτερικών προβλημάτων των Σέρβων συναδέλφων.

Για το ίδιο θέμα είχα μια συζήτηση το Μάιο του 2009, ως πρόεδρος του ΚΘΒΕ, στο σερβικό προξενείο Θεσσαλονίκης, με τον υπουργό Πολιτισμού της Σερβίας Neboisa Bradic, στον οποίο, αφού μιλήσαμε για τις ανταλλαγές παραστάσεων ΚΘΒΕ και Εθνικού Θεάτρου Βελιγραδίου, πρότεινα τη διοργάνωση κάθε χρόνο στον πύργο Ντεπόιτσα εκδηλώσεων στη μνήμη του Ρήγα Φεραίου, αλλά και διερεύνηση της δυνατότητας παραγωγής βαλκανικής θεατρικής παραγωγής για τον Ρήγα.

Σήμερα που η Τουρκία προβάλλει τις αρχές του νεοθωμανισμού, προσπαθώντας ουσιαστικά να κάνει τις βαλκανικές χώρες να νοσταλγήσουν την Οθωμανική Αυτοκρατορία (!), εμείς με βάση τις αρχές του οικουμενικού ελληνισμού οφείλουμε να προβάλουμε και να αναδείξουμε τον Ρήγα ως σύμβολο της βαλκανικής συνεργασίας και ελευθερίας, γιατί όπως γράφει γι' αυτόν ο Σέρβος ποιητής Β. Ιλιτς, «μαντατοφόρος έγινε και σ' όλα τα Βαλκάνια για τους λαούς προμήνυσε μια άγια αυγή απ' τα ουράνια».

*Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΑΡΟΥΦΑΣ είναι δικηγόρος

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Αγγελιοφόρος 27/4/2011

Ανάσταση για την Ελλάδα…

Καταφεύγω για πολλοστή φορά στον Θουκυδίδη που, περιγράφοντας το πώς κατέλαβαν το 422 π.Χ. οι Σπαρτιάτες την αρχαία Αμφίπολη, γράφει ότι «οι άνθρωποι συνηθίζουν να εμπιστεύονται εις την απερίσκεπτο ελπίδα εκείνο που επιθυμούν και να αποκρούουν δι' αυθαιρέτου συλλογισμού εκείνο που αποστέργουν...». Αυτή η ρήση εκφράζει πλήρως την πλειονότητα των Ελλήνων πολιτικών που άσκησαν εξουσία τις τελευταίες δεκαετίες. Υπερχρέωσαν ασυλλόγιστα τη χώρα και σπατάλησαν για καταναλωτικούς σκοπούς τα κονδύλια της ΕΕ προσδοκώντας ότι κάποιος από μηχανής θεός θα έσωζε τη χώρα…

Τώρα αντί αυτοκριτικής κάποιοι είχαν το θράσος να απευθύνονται στους πολίτες λέγοντας κυνικά «μαζί τα φάγαμε». Βέβαια, διαχρονικά οι Ελληνες πολίτες έχουν πλήθος ελαττωμάτων και σε κρίσιμες ιστορικές στιγμές υπήρξαν κατώτεροι των περιστάσεων γι' αυτό με τη λαϊκή ψήφο έμεινε εκτός Βουλής ο αναμορφωτής Τρικούπης για να εκλεγεί κάποιος Γουλιμής… κι όταν ο Βενιζέλος υλοποιούσε την Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών έχασε τις εκλογές. Αλλά οι ηγέτες είναι ηγέτες όταν μπορούν να λένε και «όχι», όταν με γνώμονα το εθνικό συμφέρον έχουν το θάρρος δύσκολων αποφάσεων κόντρα στο ρεύμα. Δυστυχώς, στη χώρα μας υπήρξαν λίγοι τέτοιοι ηγέτες και γι' αυτό ως χώρα πάμε κατά διαβόλου…

Αυτήν την εβδομάδα βιώνουμε την εβδομάδα παθών του Θεανθρώπου με προσμονή της Ανάστασης. Για τον ελληνισμό η ανάσταση του Θεανθρώπου έρχεται μαζί με την άνοιξη και συνειρμικά στην ψυχή του πολίτη σημαίνει και ελπίδα ανάστασης των ονείρων, ελπίδα να ανθήσουν οι προσδοκίες. Αλλά η Ελλάδα αυτά τα χρόνια βιώνει μια ατέλειωτη εβδομάδα παθών χωρίς προσμονή ανάστασης… κι αυτό είναι το μεγαλύτερο έγκλημα που βαρύνει τον πολιτικό μας κόσμο: το ότι στέρησαν από τους νέους την ελπίδα, το ότι έφεραν στη χώρα καταχνιά απελπισίας.

Την Κυριακή θα γιορτάσουμε την ανάσταση του Θεανθρώπου, αλλά αν θέλουμε να υπάρξει μια άλλη ανάσταση για τη χώρα μας πρέπει να αλλάξουμε. Θα πρέπει οι πολιτικοί μας να έχουν το θάρρος να λένε και «όχι», με όποιο κόστος αλλά και όραμα για το μέλλον. Κι εμείς οι πολίτες πρέπει να μην επιλέγουμε τα «ανθρωπάκια» που απλά μας κολακεύουν χτυπώντας μας στην πλάτη, αλλά να αναζητήσουμε και να επιστρατεύσουμε ανθρώπους με ήθος, ικανότητες και όραμα, αυτούς που μπορούν να πουν το μεγάλο «όχι» όταν χρειαστεί. Για να έρθει ανάσταση για την Ελλάδα πρέπει όλοι μας, όπως έλεγε ο Γ. Σεφέρης, «λίγο ακόμα, να σηκωθούμε λίγο ψηλότερα» …

*Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΑΡΟΥΦΑΣ είναι δικηγόρος

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Αγγελιοφόρος 20/4/2011